Узбекистон
республикаси
Олий ва урта махсус
таьлим вазирлиги
НИЗОМИЙ НОМЛИ ТОШКЕНТ ДАВЛАТ ПЕДАГОГИКА
УНИВЕРСИТЕТИ
«БОЛАЛАР
ПСИХОЛОГИЯСИ» ФАНИ
БУЙИЧА
ДАСТУР.
ИЛМ СОХАСИ- 19.00.07.
ПСИХОЛОГИЯ
МУТАХАСИСЛИК-
БАКАЛАВРИАТ «МАКТАБГАЧА ВА ОИЛАВИЙ ТАЬЛИМ»
ТОШКЕНТ 2000
«Болалар психология»си
фанидан маьруза дарслари тартиби.
|
№ |
Булимлар буйича маьруза мазмуни. |
Мустакил таьлим учун
мавзулар. |
|
|
Болалар психологияси
предмети ва тарихи. |
|
|
1.1 |
Болалар психологияси
предмети. Болалар психологиясининг бошка фанлар билан алокаси. |
|
|
1.2 |
Болалар психологияси
тарихи. П. болалар психологияси
методлари. |
|
|
|
2. болалар
психологияси методлари. |
|
|
2.1 |
Бола рухиятини
урганишнинг меродологик принциплари. Болалар
психологиясида тадокик килиш йуллари. |
|
|
2.2 |
Тадкикотни
режалаштириш ва амалга ошириш. |
|
|
2.3 |
Болалар
психологиясини урганиш методлари. |
|
|
|
3. бола психик
ривожланишнинг асосий конуниятлари. |
|
|
3.1 |
Психик ривожланиш
назариялари. Мухитнинг бола психикаси ривожланишига таьсири. Наслий
хусусиятлари, организмниг тугма имкониятлари психик ривожланиш омили
сифатида. |
|
|
3.2 |
Таьлим ва тарбия,
ижтимоий малакаларни етказишнинг махсус ташкилий воситаси сифатида. |
|
|
3.3 |
Психик ривожланишнинг
етакчи кучлари. |
|
|
|
4. Бола рухий
ривожланишининг ички сабабларига ёндашишининг назариялари. |
|
|
4.1 |
Болада интелектнинг
пайдо булиши ва ривожланиш хакида Ж.Пиаженинг концепцияси. |
|
|
4.2 |
Бола рухий
ривожланиши хакида А.Валлон концепцияси. |
|
|
5. чакалоклик ва
гудаклик даврининг психологик хусусиятлари. |
||
|
5.1 |
Чакалоклик даври.
Психологик хусусиятлари. |
|
|
5.2 |
Гудаклик даври
психологик хусусиятлари. |
|
|
|
6. илк болалик даврида
психик усиш. |
|
|
6.1 |
Юришни урганиш ва
унинг бола ривожланишига таьсири. |
|
|
6.2 |
Предметли фаолият.
Илк болалик даврининг асосий фаолияти сифатида. |
|
|
6.3 |
Билиш жараёнларининг
ривожланиши. |
|
|
6.4 |
Шахс хусусиятларининг
ривожланиши. |
|
|
|
7. Богча ёш даврида
бола фаолияти психологик характеристикаси.
|
|
|
|
||
|
7.1 |
Уйин богча ёшида
етакчи фаолият сифатида. Уйин фаолияти назарияси. Уйиннинг ривожи. Бола рухий
ривожланишидауйиннинг ахамияти. Уйинда болаларнинг узаро муносабатлари.
Уйинчокнинг бола рухияти ривожланишига таьсири. |
|
|
7.2 |
Богча боласининг
бадиий фаолияти. Богча боласининг мусикий фаолияти. Тасвирий фаолияти. Бола
расмининг таркиби. |
|
|
7.3 |
Богча ёшида мехнат
фаолиятининг хусусиятлари. Мехнат фаолиятига психологик тайёргарликнинг
шаклланиши.богча ёшидагиларнинг катталар мехнатига муносабати. Мехнат
фаолиятининг бола рухияти ривожланишига таьсири. |
|
|
7.4 |
Богча боласининг укув
фаолияти. Укув фаолиятига умумий характеристика. Укув фаолиятининг
шаклланишининг дастлабки хусусиятлари. Укув фаолияти ривожланиши даражалари,
таьлим ва укув фаолиятига тайёргарлигининг боскичлари. |
|
|
8.1 |
8. богча ёшидаги бола
билиш жараёнларининг ривожланиши. |
|
|
Богча боласи сезги ва
идрокининг ривожланиши. Бола сезгирлигининг
асосий турларининг ривожланиши. Фазони идрок килиш. Вактни мулжаллай
олиш. Бадиий асарларни идрок кила олиш хусусиятлари. Одам идроки. |
||
|
8.2 |
Богча боласи
диккатининг ривожланиши. Боладиккатини баркарорлаштириш усул ва воситалари.
Диккат унумдорлиги ривожланиши. |
|
|
8.3 |
Богча ёшидаги бола
хотирасининг ривожланиши. Илк болалик даврида бола хусусиятлари. Богча
ёшидаги хотиранинг ривожланиши. Ихтиёрсиз хотиранинг ривожланиши. Ихтиёрий
хотиранинг ривожланиши. Хотирани тарбиялаш. |
|
|
8.4 |
Богча боласи
тафаккурининг ривожланиши. Тафаккур муаммоси ва ёш даврларда шаклланиши.
Кургазмали фаолиятли тафаккур. Образли тафаккур. Суз-мантикий тафаккури.
Сабаб окибат богланишнинг шаклланиши. |
|
|
8.5 |
Нуткнинг ривожланиши.
Лугатининг бойиши ва нуткнинг грамматик тузилиши.суз ва нуткнинг грамматик
тузилишини англаши. Нуткнинг охангли томонлари ва сузнинг товушли таркиби.
Нуткнинг режали функциясининг ривожланиши. |
|
|
8.6 |
Богча ёшидаги бола
хаёлининг ривожланиши. Богча боласи хаёлининг хусусиятлари. Актив хаёлнинг
бола уйинида хаёти ва фаолиятидаги шаклланиши. |
|
|
|
9. Бола шахсининг
шаклланиши. |
|
|
9.1 |
Шахснинг шаклланиш
шароитлари. Мулокот бола шахси ривожининг асосий фактори. Оилавий мухитнинг
бола шахси ривожига таьсири. Бола ва болалар жамоаси .бошкалар томонидан
кабул килинишига интилиши. . |
|
|
9.2 |
Уз-узини англаш ва
мотивацион сохасининг ривожланиши. Богча ёшида уз- узини англаш ва узини
бахолаш. Катталарнинг богча ёшидагиларнинг узини бахолаш хисси шаклланишига
таьсири. Мотивацион соханинг ривожи. |
|
|
9.3 |
Богча боласи эмоцияси
ва хис туйгуси. Онтогенезда эмоция ва хис туйгулар ривожланишининг умумий
конуниятлари. Эмоция ва хис туйгу ривожланишининг шайсий аспектлари. Богча
ёшидагиларга олий хис-туйгунинг ривожланиши. Мухаббатга эхтиёж. Куркиш. |
|
|
9.4 |
Иродавий сохасининг
ривожланиши. Ихтиёрий харакатлар ривожланиши хусусиятлари. Богча ёшидаги болаларда
иродавий фаолият таркиб топиш этаплари. Ирода ривожланишининг шахсий
аспектлари. |
|
|
9.5 |
Богча ёшида
кобилиятнинг ривожланиши. Амалий кобилиятларнинг ривожланиши. Махсус
кобилиятларнинг ривожланиши. |
|
|
9.6 |
Шахс ахлокий
сифатларининг шаклланиши.бола шахси ахлокий ривожланишининг шарт шароитлари.
Катталар томонидан кабул килинишига интилиш. Негатив хулкларнинг таркиб
топиши (ёлгон, бахиллик). Бола шахси шаклланишида этик эталонларнинг
роли. |
|
|
|
10. Темпираментнинг
намоён булиши ва ривожланиши. Болаларда
темпераментнинг таркиб топиши. Болалик даврида темпираментнинг шаклланиши.
Турли тип темпераментли болалар характеристикаси. |
|
|
|
11. Мактабга
психологик тайёргарлик. Мактабга тайёргарлик.
Мактабга борадиган болаларга талаблар. Мактабга интеллектуал тайёргарлик.
Иродавий ва ижтимоий тайёргарлик. Турли фаолият турларида мактабга психологик
тайёргарликнинг шаклланиши. Мактабга мослашишнинг кийинчиликлари. |
|
|
|
12. Богча тарбиячиси
шахси ва фаолияти психологияси. Тарбиячининг асосий
рухий профессионал сифатлари. Тарбиячи фаолияти характеристикаси. Педагогик
мулокот. |
|
Лаборатория ишлари мавзулари.
|
№ |
Булимлар буйича
лаборатория машгулотларининг кискача мазмуни. |
|
1. |
Бола рухиятини
урганиш методлари. А) сухбат методи
ёрдамида тадкикот режасини ишлаб чикиш. Б)болалар фаолияти
машгулотларини урганиш. |
|
2. |
Илк болалик даврида
боланинг рухиятини ривожланиши. А) предметлар билан
«воситали» фаолиятини изохлаш, ва унинг тафаккур, сенсорикасини ривожлантиришдаги
тасвирий фаолиятининг дастлабки шаклланишидаги ролини курсатиш. |
|
3 |
Богча ёшидаги
боланинг психологик характеристикаси. А) турли ёш давридаги
богча боласининг уйинларини кузатиш ва ролли уйиннинг ривожланиш даражасини
аниклаш (Эльконин критерияларидан фойдаланиб) богча ёшидаги бола ролли
уйинининг ривожланишидаги тарбиячи ишнинг асосий йулланмаларини курсатиш. Б) боланинг чизган
расми рухиятининг кайси томонларини хакида маьлумот бериши мумкин. Бола
расмларининг анализи. |
|
4 |
Бола шахсининг
ривожланиши. А) богча боласининг
шахсий микромухитини урганиш методикалари. ДДЧ ва КРСметодикаси буйича
анализ. Б) богча боласининг
уз-узини бахолаш ва уз-узини англашни урганиш методлари. Богча ёшидаги
боланинг «автопортрет» ва «мен образининг шаклланганлигини урганиш»
методикаси ёрдамида анализ. В) богча ёшидаги
боланинг «резенцвейгнинг фрустрацион
реакцияларини урганиш» методикаси ёрдамида эмоционал мухитини анализи. |
|
|
Боланинг мактабга
психологик тайёрлиги. А) мактабга рухий тайёрлигини
урганиш усул ва методикалари. «кериа йнрасек» ва
«график диктант» методикаси материаллари асосида мактабга тайёрлигини
анализи. Б) мактаб ролли
сюжетли уйинида бола хулкини кузитиш ( ролларни бажариши) оркали
боланинг мактаб таълимига тайёрлиг
даражасини аниклаш. |
|
|
Семинар
машгулотлари мавзулари |
|
№ |
Булимлар буйича
семинар машгулотлари кискача мазмуни. |
|
1 |
Болалар психологияси
предмети ва тарихи. |
|
1.1 |
Бола псмхологияс
предмети. Болалар психологясининг фан сифатида ажралиб чикиши тарихи. |
|
1.2 |
Кадрларни тайёлаш
миллий дастури доирасида болалар психологиясининг асосий вазифалари. |
|
|
2. Болалар
психикасиннг урганиш стратегиялари. 2.1 болалар
психологиясининг методологик принциплари. 2.2 эксперимент
методининг мохияти. 2.3 богча ёшидаги
гурухда социометрик тадкикотнинг ахамияти. 2.4 болалар
психологиясида тестларни куллашдаги имконият ва чегараланишлар. |
|
|
3. болалар психикаси ривожланишидаги асосий
конуниятлар. 3.1 биогенетик ва
социогенетик йуналишларнинг танкидий карашлари. 3.2.психик
ривожланишнинг асосий миллари. 3.3. Л. Выготский
цонцепцияси. Ёш боскичлари. |
|
|
4. бола психик ривожланишининг ички
сабабларига оид карашлар. 4.1 бола
ривожланшининг психоаналитик назариялари. 4.2 бола психик
ривожланиш концепциялари. (А. Валлон, Ж. Пиаже, Вернер) |
|
|
5. Чакалоклик ва
гудаклик давридаги болаларнинг психологик хусусиятлари. 5.1. чакалоклик
даврининг асосий хусусиятлари. Боланинг рецептор ва харакатли жараёнларининг
ривожланиши. 5.2. бола нутки
шаклланишининг тайёргарлик даври. Бола психикаси ривожланишига катталар билан
мулокатнинг таьсири. |
|
|
6. илк болалик давридаги бола
ривожланишининг психологик хусусиятлари. 6.1 предметли фаолият
илк болалик даврининг етакчи фаолияти сифатида. Бу жараёнда катталарнинг
роли. 6.2 илк болалик
даврида фаол нуткнинг ривожланиш хусусиятлари. 6.3 богчагача даврда
уйин фаолиятининг пайдо булиши. 6.4 илк болалик давридаги бола рухияти ривожланиши
хусусиятлари ва 3 ёшдаги кризис. |
|
|
7. Богча ёшидаги бола фаолиятининг
психологик характеристикаси. 7.1 уйин фаолияти
концепцияси. Бола уйинига биогенетик
йуналиш назариясининг янглиш карашлари. 7.2 богча ёшидаги
уйин фаолиятининг сюжети ва мазмуни. Уйиннинг шахслараро муносабатга киришига таьсири. 7.3. бадиий
фаолиятнинг бола рухий ривожланишига таьсири. 7.4 богча ёшидаги
болада мехнатга ижтимоий психологик тайёрлигининг шаклланиши. |
|
|
8. богча боласининг укув фаолияти. 8.1. богча ёшидаги
укув фаолияти шаклланишининг дастлабки куринишлари. Укув фаолияти рвожланишининг даражалари. 8.2.боланинг таьлим
олиш ва укув жараёнига тайёрлик даражаси. Богча боласининг укув фаолиятига
кизикишининг шаклланиши. Дидактик уйинлар. |
|
|
9. Богча боласининг билиш жараёнларининг
ривожланиши. Богча ёшидаги бола сезги ва идрокларининг ривожланиши. 9.1 фазо идрок килиш
хусусиятлари. 9.2. вактни мулжал
олишнинг ривожланиши. 9.3 бадиий идрок
спецификаси. 9.4 конструктрли
фаолияти жараёнида сенсор рвожланиш. 9.5 богча ёшидаги
боланинг ижтимоий ривожланиши. |
|
|
10. Бола диккатининг ривожи. 10.1 богча ёш даврда
бола диккатининг хусусиятларива роли. 10.2 илк ва богча ёш
даврида диккатнинг асосий хусусиятлари. 10.3 уйин ва укув
фаолиятида бола диккатини бошкариш услублари. |
|
|
11. Богча ёш даврида
хотиранинг ривожланиш 11.1Бола
хотирасининг ривожланиши. Ихтиёрсиз хотира. 11.2 фаолият
характерига эслаб колишнинг ахамияти. 11.3 Мантикий эслаб
колиш шакллантириш йуллари. |
|
|
12. Тафаккурнинг ривожланиши. 12.1 2ёшдан 7ёшгача
тафаккур ривожланишини белгиловчи узгаришлар. 12.2 Образли асоснинг
тафаккур ривожланишидаги роли. 12.3
Кургазмали-образли, кургазмали-фаолиятли ва суз-манткий тафаккурлар кайси ёш
хусусиятларига боглик равишда ривожланади. 12.4 Аклий тарбиянинг
психологик асослари. |
|
|
13 Богча ёшида нутк. 13.1 Богча ёшида бола
нуткининг катталар билан мулокот ривожланиши даражаси билан богликлиги. 13.2 Богча ёшидаги
бола суз таркибини мазмунини эгаллаш боскичлари. 13.3
Болаларнинг
фонематик идрокини ривожланиши. 13.4
Бола
актив нутки ривожланишидаги катталар билан мулокотда булишининг ахамияти. |
|
|
14. Хаёлнинг
ривожланиши. 14.1 Бола хаёти
табиатига чет эл ва махаллий психологларнинг карашлари. 14.2 Богча ёшидаги
бола хаёлининг хусусиятлари. Ижодий хаёл ривожланиши шароитлари. 14.3. Хаёл ва бола
шахси. |
|
|
15. Бола шахси
ривожланиши. 15.1Богча ёшидаги
бола шахсининг ривожланишига фаолиятнинг таьсири. 15.2"Бола
жамоаси" ва унинг бола шахси шаклланишига таьсири. 15.3Оилавий
микромухит ва шахс ривожи. Мукофотнинг шахс шакилланига таьсири. |
|
|
16. Узини англаш ва
бола мотивацион мухитининг ривожланиши. 16.1 Богча боласи
узини англаш ва уз-узини бахолашининг ривожланиши муаммоси. Ушбу жараёнда
катталарнинг роли. 16.2 Богча боласининг
мотивацион мухитининг янги тузилмалари. Болалар фаолиятининг мотивлари. |
|
|
17. богча боласининг
эмоция ва хис туйгулари. 17.1. Богча боласи
эмоционал холатининг хусусиятлари. 17.2. Олий туйгулар.
Эмоционал сфера ва шахсидаги янги тузилмалар ривожланишидаги узаро
богланишлар. |
|
|
18 Иродавий
жараёнларнинг ривожланиши. 18.1. Иродавий
хусусиятларнинг шаклланиши. Бола хулкининг мотивлари ва ирода. Кайсарликлар
ва салбий хусусиятлар. 18.2 Богча ёшидаги
бола иродавий сохаси ривожланишининг ижтимоий-психологик хусусиятлари. |
|
|
19. Бола шахси
ахлокий фазилатларининг ривожланиши. 19.1 Богча ёшидаги
салбий хисларнинг шаклланиши ва ривожланиши. 19.2 Салбий
хусусиятларнинг пайдо булиши. 19.3 Бола шахсининг
ахлокий фазилатлари ривожланишининг шарт-шароитлари. |
|
|
20. Болаликда
таклиднинг шакл ва функциялари. 20.1 Таклид функциялари. 20.2 Ж.Пиаже ва А
Валлон ишлаида иммитация ориентир фаолият
сифатида эканлигига оид карашлари. 20.3 Таклид инсонни
узини англаш ва фаолият
куринишларининг воситаси сифатида. (Выготский Л.С, А.В. Запорожец) 20.4 Богча ёшидаги
бола психик ривожланишидаги таклиднинг урни. |
|
|
21. Богча ёшидаги
бола кобилиятларининг ривожланиши. 21.1 Кобилиятнинг
ривожланиши. Богча ёшидаги боланинг билиш кобилиятлари. 21.2 Амалий
кобилиятларнинг специфик формалари. 21.3 Махсус
кобилиятлар. (мусикий, бадиий ва бошкалар) 21.4 Бола кобилиятини
ривожлантиришга индивидуал ёндашув. |
|
|
22. Темпираментнинг
пайдо булиши ва ривожланиши. 22.1 Бола
темпираментида тугма ва орттирилганликнингузига хослиги. 22.2 Турли
темпираментли болалар ва улар тарбияси хусусиятлари. 22.3 Темпираментнинг
асосий хусусиятларнинг хаётий куринишлари. |
|
|
23. Боланинг мактабга
психологик тайёрлиги. 23.1 Богча ва мактаб
ёши оралигидаги болалар учун психик ривожланишдаги карама-каршиликлар. 23.2 Боланинг
мактабга тайёрлигининг асосий компонентлари. 23.3 Боланинг
мактабга ижтимоий-психологик тайёрлиги ва унинг ижтимоий тарбия шароитида
шаклланиши. |
|
|
24. Тарбиячи шахси ва
фаорлияти психологияси. 24.1 Тарбиячи
фаолияти структураси. Педагогик мулокот. 24.2 Педагогик
муносабат, бахолаш ва унинг бола шаклланишига таьсири. 24.3 Болалар богчаси
тарбиячисининг шахсий- профессионал сифатлари.24. Тарбиячи шахси ва фаорлияти
психологияси. 24.1 Тарбиячи
фаолияти структураси. Педагогик мулокот. 24.2 Педагогик
муносабат, бахолаш ва унинг бола шаклланишига таьсири. 24.3 Болалар богчаси
тарбиячисининг шахсий- профессионал сифатлари. |