¤ЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ОЛИЙ ВА ¤РТА МАХСУС ВАЗИРЛИГИ

 

 

НИЗОМИЙ НОМЛИ ТОШКЕНТ ДАВЛАТ ПЕДАГОГИКА УНИВЕРСИТЕТИ.

 

 

 

«ПСИХОЛОГИЯ ФАНИНИ ¤£ИТИШ МЕТОДИКАСИ»

 

 

 

ФАНИДАН НАМУНАВИЙ ДАСТУР.

 

 

 

 

 

 

 

10000- ТАЪЛИМ

 

 

 

 

 

Билим сохаси- ПСИХОЛОГИЯ

 

 

 

Бакалаврият йґналиши: Мактабгача тарбия

                                        ва оила таълими.

 

 

 

 

 

 

 

ТОШКЕНТ- 1999йил.

 

 

 

Бу фанни асосий вазифаси талабаларда психологиядан дарс беришда маълумотларни тушинтира билиш малакасини шакллантиришни ва муста³ил равишда муайян методика ёрдамида мунозара, семинар ва амалий маш²улотларни ґтказиш ва талабаларни билимларини ґзлаштиришни назорат ³илиш маµоратини шакллантиришдан иборат.

¤збекистон Республикаси Олий Мажлисда ³абул ³илинган "Таълим тґ²рисидаги £онун" ва "Педагогика олий ґ³ув юртларида психология фанини ґ³итишнинг янги концепцияси" Низоми асос ³илиб олинди.

ТУЗУВЧИЛАР:                - Психология кафедрасини
катта

¤³итувчиси Умаров У.М.

ТА£РИЗЧИЛАР:                  Нишонова З.Т., Алимова Ф.

Дастур Низомий номли Тошкент Давлат Педагогика Университети Илмий кенгашида кґриб чи³илган ва тасди³лаш учун тавсия этилган.  

      Баённома     1999 й


1. С¤З  БОШИ. ТУШУНТИРИШ ХАТИ

Бу фанинг асосий вазифаси талабаларда психологиядан дарс беришда маълумотларни тушунтира билиш малакасини шакллантириш ва муста³ил равишда муайян методика ёрдамида мунозара, семинар ва амалий маш²лотларни ґтказиш µамда талабаларнинг психологик билимларини ґзлаштиришни назорат ³ила олиши махрратини шакллантиришдан иборатдир. ¤збекистон Республикаси Олий мажлисида ³абул килинган "Таълим тґ²рисидаги £онун" ва "Педагогика олий укув юртларида психология фанини ґ³итишнинг янги концепцияси" Низоми дастурга асос ³илиб олинди.

Бунинг учун эса талабалар олий ва ґрта махсус билим юртларида психологиядан бериладиган билимларнинг ма³сади ва мазмуни, психологиядан маъруза, семинар ва амалий маш²улотларни ґтказишга тайёрлашни хамда тарбиячилар билан болалар µамда тарбиячилар билан болалар ґртасидаги ґзаро муносабатлар характери µа³ида билимларга эга бґлишлари лозим.

Мана шу билимлар асосида талабалар психологиядан маш²улотлар ґткзишнинг асосий шаклларини маш³ ³ила оладилар.

Шундай ³илиб. бу курс дастури ю³орида кайд этилган педагогик маµоратларини эгаллаш учун зарур бґлган барча билимларни ґз ичига олади.

1. ПСИХОЛОГИЯ ФАНИНИ ¤£ИТИШ МЕТОДИКАСИ КУРСИ Б¤ЙИЧА ¤£ИЛАДИГАН МАЪРУЗАЛАР

МАЗМУНИ

Мавзулар         £исмлар буйича лекциялар мазмуни

1.            Кириш

2.            ¤³итишнинг ма³сади

3.          Психология курсининг мазмунини ташкил этиш

4.          Таълим жараёнинг характеристикаси ва психология
ґ³
итиш шакллари


5.          ¤рта махсус билим юртлари психология

ґ³итувчиларининг ґз фаолиятини ґзлари ташкил ³илиши.

 

1. КИРИШ

Олий ва ¤рта махсус билим юртларида таълимнинг ґзига хос вазифаси муста³ил ¤збекистон шароитида, "Таълим тґ²рисидаги ³онун" жорий этилиши муносабати билан алоµида аµамиятга эгадир. Бу хам бґлса, таълим ма³садларини, олий ва ґрта махсус билим юртларида ґ³итиш методларининг мазмунини ³айта ишлаб чи³ишдаги асосий талаблар билан бо²ли³дир.

Таълим ва тарбиянинг µозирги тара³³иёт бос³ичида, янги миллий дастур талабаларни амалга  оширишда психологиянинг роли ва унинг тутган ґрни гоят муµим аµамиятга эгадир.

Психологияни ґ³итиш методикасининг илмий-амалий фан эканлиги ва унинг педагогик фанлар тизимида тутган ґрни.

Бу фанинг умумий характеристикасин ва психологияни ґ³итиш методикаси курсининг ма³садлари: психологияни ґ³итиш жараёнини лойхалаштириш ва уни такомиллаштириш бґлажак ґ³итувчи-тарбиячи касбига хос педагогик фаолиятнинг илмий асоси эканлиги.

2. ¤£ИТИШНИНГ МА£САДИ

2.1. Бґлажак педагогларнинг касбига хос билим ва малакалар сохасида психологиянинг ма³сади-педагогик фаолиятнинг ґ³ув-методик ва тарбия тизимида турли психологик вазифаларни µал ³ила билиш:

а) болаларнинг бо²ча тарбиясига тайёргарлиги, уларнинг турли маш³ларини онгли равишда тушуниб олиш даражаси ва билиш фаолияти даражаси характеристикаси;

б) муайян фанинг ма³сади, унинг мазмуни, ґ³итиш методлари ва ґ³итиш воситаларини такомиллаштиришга ³аратилган таµминий ишлар;

в) тарбиячилар шахси ва болалар жамоаси диогностикаси µамда уларга психологик тавсифнома тузиш.

г) богчадаги тарбия жараёнини такомиллаштиришга, жанжалли вазиятларини µал ³илишга ва бундай µолларнинг олдини олиш бґйича кґрилган чора-тадбирларга ³аратилган тахминий ишлар µамда тарбиянинг таъсири ва болалар ґртасидаги ґзаро муносабатларини тахлил ³илиш ишлари.


2.2. Таълим психологиясининг билим юрти ґ³увчилари шахсини ривожлантириш, такомиллаштириш соµаси бґйича ма³садлари.

а) бґлажак тарбиячи шахсининг иглмий дунё³араши билан унинг маънавий йґналишини ривожлантириши;

б) билим юрти ґ³увчилари шахсининг онгини. уларнинг ґз-ґзини ва ґзлигини англашини ривожлантириш;

в) психологик-педагогик тактни ривожлантириш;

г)   билим юрти ґ³увчиларининг коммуникатив ³обилиятларини ґстириш.

3. ПСИХОЛОГИЯ КУРСИНИНГ     

МАЗМУНИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ

3.1. Психология фани ва унга бґлган муносабат. Фан мазмунини психологик талабларга, ґзлаштирилаётган фаолиятини ориентировка ³илиш типларига мос келадиган ³илиб лойиµалаштириш вазифалари µамда бу вазифаларни µал ³илиш йґллари:

а) ґ³ув курси концепциясини "Таълим тґ²рисидаги ³онун" ну³таи назаридан лойµалаштириш;

б) шаклланиши зарур бґлган фаолитнинг муµимларини алоµида ани³лаб кґрсатиш;

в) психология курсининг асосий мазмуни ва унинг методларини кґрсатиш;

3.2. психологик билимлар тизимининг умумий характеристикаси ва µар бир бґлимни ташкил ³илиш хусусиятлари. Педагогика олий ґ³ув юртлари ва ґрта махсус  билим юртларида ґ³иладиган психология курсининг мазмуни. Дидактик ³оидаларни амалга ошириш усуллари: фаннинг илмийлиги /тарихий жиµатдан/, унинг тушунарлилиги, тизимийлилиги, изчиллиги ва тґлалиги.

4. ТАЪЛИМ ЖАРАЁНИНГ

 ХАРАКТЕРИСТИКАСИ ВА

 ПСИХОЛОГИЯ ¤£ИТИШ ШАКЛЛАРИ

4.1. ¤³ув жараёнини ґзлаштириш ну³таи назаридан ташкил ³илишнинг умумий характеристикаси. Билимларни ґзлапггириш назарияси ґ³итиш методлари тизимини ани³лаш ва кетама-кетлик методларини танлаб олиш асосида бґлмо²и зарурлиги. Ґ³ув курсини режалаштириш ва машгулотларни ташкил ³илиш.


¤³ув хоналарида ³илинадиган ва ґ³увчиларга муста³ил бажариш учун бериладиган вазифаларни µамда уларнинг мазмунини ташкил этиш йґлларини ани³лаб бориш. Вазифа ва масалаларни µал ³илиш, тушунтириш, уни ёритиб бериш µамда назорат ³илиш учун сарифланадиган ґ³ув ва³тини та³симлаш.

Лекциялар, семинар машгулотлари, практикумлар, муста³ил иш турлари, имтихон, рейтинг^- синовлар уюштириш хусусиятлари. Психологяни ґ³итишнинг µар бир шаклида ³ґлланиладиган методлар тизимидан фойдаланиш.

4.2. Психология курси бґйича мунозара машгулотларини ґтказишга тайёрланиш. Лекция курсида методлар тизимини ³ґллаш, муаммоли лекция, лекция-монолог, эшитиш ва кґриш воситаларини ³ґллаган µолда ґтказиладиган монолог, эвристик суµбатлар, лекция-бахслар. Маъруза ґ³иш маµоратини таркиб топтириш: Лекция матни, унинг режаси ва ³ис³ача мазмуни устида ишлаш. Лекция матни. µар бир бґлим бґйича дидактик талаблардан фоцдаланиш. Материални баён этиш методлари билан унинг воситаларини, лекция материалини ишлаб чи³иш. Намунали лекция машгулоти таµлили.

4.3. Психологик курс бґйича семинарларни ташкил ³илиш ва унга ³ґйиладиган талаблар. ¤³ув курсининг мазмунини танлаш. Таълимнинг µар бир бос³ичи семинар машгулотларнинг турларини танлаш. Семинарларнинг билим билан амалиётга ґзаро таъсири ва ґзаро ало³аси тґ²рисида.

Богчадаги болалар ичида ва айрим гурухлар ичидаги ґзаро таъсирларни ґрганишга оид вазифаларни танлаш.

Билим юртида ґзлаштириш малакасини µал ³илиш учун зарур бґлган метод ва воситалар тизимидан фойдаланиш. ¤³ув вазифаларининг турлари. Вазифалар тизимининг тузилиши. Семинар маш²лотларни олиб бориш суръати муаммоси. Психологиядан амалий маш²улотларни ташкил ³илиш. амалий машгулотларда шаклланадиган малакалар тизимини ажратиб кґрсатиш. Вазифалар тизимини µал этишга ёрдам берадиган воситаларни танлаш.

¤злаштириш жараёнини ташкил этиш µамда бериладиган вазифалар тизимини µал этишга ёрдам берадиган техника воситалари /шу жумладан компьютерлар µам/ ва ґ³ув материаллари ёрдамида кґникма ва малакаларни ³айта ишлаб чи³иш.


4.4. амалий ва ижодий вазифаларини µал ³илишда шахсий тажрибаларни такомиллаштириш бґйича бериладиган вазифаларни киритиш. Психологияни ґ³итиш жараёнида талабаларнинг муста³ил ишларини уюштири.

¤³иш фаолияти усулларини режалаштириш. олдинги ма³сад ва вазифаларини ³ґйиш, муста³ил мш вазифаларини танлаш, билимларини эгаллашга ³аратилган характерлар, ґз-ґзини назорат ³илиш ва ґз ва³тини уюштира билиш усулларини умумлаштира олишни шакллантириш. Муста³ил ишни талабнинг ґзи бошара бориши.

Психологияни ґ³итиш жараёнида назоратни уюштириш. Дарснинг бошидаги, ґртасидаги ва охиридаги назорати. Назоратнинг рейтинг, тест тизими. Назоратнинг метод ва воситаларини танлаб амалга ошириш. Ґзаро таъсир этиш ва ґз—ґзини назорат ³илиш харакатларни таркиб топтириш усуллари.

5. ¤РТА МАХСУС БИЛИМ ЮРТЛАРИ ПСИХОЛОГИЯ

¤£УВЧИЛАРИНИНГ ҐЗ ФАОЛИЯТИНИ ¤ЗЛАРИ

ТАШКИЛ £ИЛИШ

5.1. Психология ґ³итувчиси  шахсининг билим юртидаги ґ³увчилар билан ґзаро муносабатдаги ґз тутган йґлини ани³лаб олиши бош³ариш тизимидаги фар³ларни назарда тутган холда ґ³увчиларга демакратик муносабатда ґзаро µамкорликда бґлишга унинг обрґсига богли³дир.

Ишни ташкил ³илишга тайёргарликнинг психология курси мазмуни билан бо²ли³ бґлиши. ¤³ув курсининг мазмунини манти³ий-назарий ва тарихий жиµатдан тахлил ³илиш, лойхалаштириш, фанлар ґртасидаги ґзаро бо²ли³лигини ґзлапггиришнинг ґ³ув вазифаларини µал ³илиш жараёнида бґлиши.

5.2. Билимларни ґзлаштириш жараёнини ташкил этишга тайёргарлик: турли хилдаги ґ³ув вазифаларнинг турларини ³ґллаш, назоратининг турли хилдаги усуллари, коррекция, ґз-ґзини назорат ³илиш, ґ³увчиларни рагбарлантириш усуллари, ґ³ув вазифаларини µал ³илиш жараёнида ґ³увчиларнинг талабалар билан ва талабларнинг бир-бири билан хамкорликда бґлиш усулларининг тизимини ташкил ³илиш; фанни ґзлаштиришга ёрдам берадиган ґзаро µамкорликда бґлиш усулларини танлаш.


Гурухларда олиб бориладиган ґ³ув ишларининг индивидуал ва ёппасига олиб бориладиган усулларининг ґзаро мос келиши; ґ³итувчиларнинг ґ³увчилар ва талабалар ґртасидаги шахслараро муносабатларини бош³ариб бориши.

коммуникация усуллари ва воситаларни эгаллаш; ґзлаштиришнинг турли даражаларида баён этишнинг нут³ шакллари _лекция, граматика, суръат, стилистика, оµангдошлик, интонация ва паузалар/ ни ташкил ³илиш; таълимнинг вербал бґлмаган эмоционал-иродавий воситалари /имо-ишора, мимика, пантомика, локал ифодалилиги/ ни уюштириш.

5.3. ¤³увчиларнинг ґзини танипггириш: Таълимнинг турли бос³ичларида ґ³ув муносабатлари тизимида ґ³итувчи шахсининг махсус хусусиятларни хисобга олиш; ґ³итувчининг ґ³ув ишларида талабалар билан бґладиган муносабатларини яхшилаб бориши. ¤³ишнинг бошлангич бос³ичи-таълимнинг мазмунини ва ма³сади шаклланиши бос³ичда ґ³ув муносабатларининг ґзига хос хусусиятлари. Талабалар билан биргаликда ёки индивидуал тартибдаги характерларни лойхалаштира олиш талабаларнинг муста³ил ишга ґтиб, ґзларини ґзлари бош³ариб боришларига ёрдам беради.

3. АМАЛИЙ МАШГУЛОТЛАР

1. "Умумий психология" ва "Болалар психологияси" фанларидан ани³ мавзулар бґйича маъруза маш²лотларини ґтказишнинг методикасини ишлаб чи³иб, алохида режа тузиш.

2. мана шу курсларнинг ани мавзулари бґйича семинар маш²улотларнинг сценарияси методикасини ишлаб чи³иш.

3. мана шу курсларнинг маълум мавзулари бґйича лаборатория амалий маш²улотларни ґтказишнинг методикаси билан инструкциясини ишлаб чи³иш.

4. Мана шу курсларнинг мавзулари бґйича муста³ил иш олиб бориш учун амалий ва ижодий вазифаларни ишлаб чи³иш.

5. мана шу курслар бґйича лекция, семинар ва амалий машглотларнинг кґриш-эшитиш /авдовизуал/ воситаларни ишлаб чи³иш.

6. мана шу курслар бґйича имтихон ва синов ґтказиш учун билимлар тестини ишлаб чи³иш.


¤³ув юкламасининг  µажми

Бакалаврнинг ¤³увк юкламаси бґйича та³симоти йґналиши

 

                                        Жами     Лекция       Семинар        Амалий маш.

   «Мактабгача тарбия    30             24                -                        6

  ва оила таълими»  

«Мактабгача тарбия

ва чет тили»  

   


АДАБИЁТЛАР :

1. Ляудис В.Я. Психологияни ґ³итиш методикаси. М. 1984 /рус тилида/.

2. Панибратце ва З.М. Психологияни ґ³итиш методикаси. М. 1971 /рус тилида/

3. Рахмонова М.Х. Психология курсида кґрсатмалилик. Т.

1981.

4. "Республика олий ва ґ³ув юртларида психология фанини

ґ³итиш методикасини такомиллаштириш муаммолари".

Илмий-амалий конференциянинг тґплами. 1997.


МУНДАРИЖА.

1. Сґз боши ———————————————————

2. Психология фанини ґ³итиш методикаси курси бґйича ґ³иладиган лекциялар мазмуни ———————

3. Амалий машглотларни мавзуларининг матни

4. ¤³ув юкламасини хажми ——————————

7

5. Адабиётлар ——————————————————

7